Asosiy xulosa
2021–2025 yillarda jon boshiga YaHM eng tez Toshkent shahrida (+46%) va Toshkent viloyatida (+35%) o‘sdi, eng sekin — Qoraqalpog‘iston Respublikasida (+18%). Respublika bo‘yicha o‘sish +27%. Jon boshiga eng ko‘p investitsiya esa Toshkent shahri, Navoiy viloyati va Toshkent viloyatiga to‘g‘ri keldi.
14 hudud bo‘yicha jon boshiga investitsiya va jon boshiga YaHM o‘sishi o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = 0,38 (zaif musbat bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = 0,63). Ya’ni investitsiya ko‘p kiritilgan hududlar o‘rtacha tezroq o‘sgan. Toshkent shahrini chiqarib tashlasak, ρ = 0,22 bo‘ladi: poytaxt natijaga sezilarli ta’sir qiladi.
Iqtisodiyot hajmiga nisbatan investitsiya
Boy hududga ko‘proq investitsiya kirishi tabiiy, shuning uchun adolatliroq o‘lchov — investitsiyaning YaHMdagi ulushi (jon boshiga investitsiya ÷ jon boshiga YaHM). Respublika bo‘yicha bu ulush 2021–2025 yillarda o‘rtacha 29,5% bo‘ldi. Eng yuqori ulush Sirdaryo viloyatida (51,7%), eng pasti Navoiy viloyatida (24,9%).
14 hudud bo‘yicha investitsiya ulushi va o‘sish o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = −0,09 (deyarli yo‘q bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = −0,04). Ya’ni bu ikki ko‘rsatkich hududlar bo‘yicha deyarli bir-biriga bog‘lanmagan.
Eng ko‘zga tashlanadigan misol — Buxoro viloyati: investitsiya ulushi bo‘yicha 2-o‘rinda, o‘sish bo‘yicha esa 11-o‘rinda. Teskari holat Navoiy viloyatida: ulush bo‘yicha 14-o‘rin, o‘sish bo‘yicha 6-o‘rin. Investitsiya samarasi bir necha yildan keyin ko‘rinishi, yirik loyihalar (kon, energetika, infratuzilma) esa YaHMga kech va notekis ta’sir qilishi mumkin.
| Hudud | Jon boshiga investitsiya (yillik o‘rtacha), ming so‘m | Investitsiya / YaHM, % | YaHM o‘sishi, % | O‘sish bo‘yicha o‘rin |
|---|---|---|---|---|
| Toshkent shahri | 26 134 | 33,2 | +46% | 1 |
| Toshkent viloyati | 16 998 | 38,4 | +35% | 2 |
| Namangan viloyati | 10 629 | 48,1 | +33% | 3 |
| Xorazm viloyati | 6 724 | 28,1 | +30% | 4 |
| Samarqand viloyati | 5 971 | 27,8 | +29% | 5 |
| Navoiy viloyati | 25 452 | 24,9 | +29% | 6 |
| Sirdaryo viloyati | 14 336 | 51,7 | +27% | 7 |
| Farg‘ona viloyati | 5 231 | 24,9 | +25% | 8 |
| Andijon viloyati | 6 263 | 25,8 | +24% | 9 |
| Qashqadaryo viloyati | 7 314 | 34,6 | +23% | 10 |
| Buxoro viloyati | 16 629 | 51,4 | +23% | 11 |
| Jizzax viloyati | 11 126 | 41,9 | +23% | 12 |
| Surxondaryo viloyati | 5 647 | 32,7 | +20% | 13 |
| Qoraqalpog‘iston Respublikasi | 7 788 | 35,8 | +18% | 14 |
Avvalgi yillar investitsiyasi keyingi o‘sishni bashorat qiladimi
Investitsiya samarasi kechikib kelishini hisobga olib, 2016–2020 yillardagi jon boshiga investitsiyani 2021–2025 yillardagi o‘sish bilan solishtirdik. 14 hudud bo‘yicha oldingi davr investitsiyasi va keyingi davr o‘sishi o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = 0,13 (deyarli yo‘q bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = 0,54). Ya’ni bu ikki ko‘rsatkich hududlar bo‘yicha deyarli bir-biriga bog‘lanmagan. Toshkent shahrini chiqarib tashlasak, ρ = −0,08 bo‘ladi: poytaxt natijaga sezilarli ta’sir qiladi. Ikki usul natijasi sezilarli farq qiladi: bog‘liqlikning katta qismi bir-ikki chetki hududga to‘g‘ri keladi.
Respublika bo‘yicha jon boshiga investitsiya
Joriy narxlarda, inflyatsiya chegirilmagan. Ko‘rsatkich sahifasi
Bog‘liq tahlillar: Viloyatlarda real daromad: ish haqi va narxlar · Aholi o‘sishi, bog‘chalar va ish o‘rinlari · Qishloq xo‘jaligi viloyatlari va oziq-ovqat narxlari · Migratsiya va pul o‘tkazmalari