Asosiy xulosa
2025-yilda o‘rtacha oylik ish haqi eng yuqori va eng past hudud orasida 2,4 baravar farq qildi. Bir xil oziq-ovqat savatining narxi esa hududlar orasida atigi 21% farq qildi. Shuning uchun xarid qobiliyatidagi farq ham katta — 2,2 baravar: o‘rtacha ish haqi Toshkent shahrida 16,8 ta savatga, Surxondaryo viloyatida esa 7,5 ta savatga yetadi.
Respublika bo‘yicha o‘rtacha ish haqi (5 179 326 so‘m) 11,0 ta savatga teng. Boshqacha aytganda, 1 kg mol go‘shti uchun Toshkent shahrida taxminan 2,1 soat, Surxondaryo viloyatida 4,9 soat ishlash kerak (oyiga 168 ish soati deb olinganda).
Shartli oziq-ovqat savati
Taqqoslash uchun bir kishining bir oylik kundalik ehtiyojiga yaqin 12 ta mahsulotdan iborat shartli savat olindi. Narxlar — Statistika qo‘mitasining har bir viloyat bozorlarida kuzatadigan o‘rtacha narxlari, 2025-yilning 12 oyi bo‘yicha o‘rtacha. Savat tarkibi rasmiy iste’mol savati emas: u faqat hududlarni bir xil o‘lchov bilan solishtirish uchun kerak.
| Mahsulot | Miqdor | Respublika o‘rtacha narxi, so‘m |
|---|---|---|
| Non (1-nav undan) | 8 kg | 6 116 |
| Un (1-nav) | 4 kg | 6 062 |
| Guruch | 2 kg | 17 306 |
| Mol go‘shti | 1,5 kg | 103 725 |
| Tovuq go‘shti | 1,5 kg | 30 703 |
| Sut | 6 litr | 7 639 |
| Tuxum | 2 ×10 dona | 10 976 |
| Kungaboqar yog‘i | 1 litr | 20 165 |
| Shakar | 1,5 kg | 13 634 |
| Kartoshka | 5 kg | 5 861 |
| Piyoz | 3 kg | 3 316 |
| Sabzi | 3 kg | 4 907 |
Ish haqi nechta savatga yetadi
| Hudud | Ish haqi, so‘m | Savat narxi, so‘m | Savatlar soni | Ish haqi bo‘yicha o‘rin | Xarid qobiliyati bo‘yicha o‘rin |
|---|---|---|---|---|---|
| Toshkent shahri | 8 708 342 | 519 464 | 16,8 | 1 | 1 |
| Navoiy viloyati | 6 413 477 | 471 680 | 13,6 | 2 | 2 |
| Qoraqalpog‘iston Respublikasi | 4 226 500 | 427 859 | 9,9 | 6 | 3 |
| Toshkent viloyati | 4 558 562 | 463 834 | 9,8 | 3 | 4 |
| Sirdaryo viloyati | 4 240 387 | 439 542 | 9,6 | 5 | 5 |
| Buxoro viloyati | 4 115 696 | 441 603 | 9,3 | 7 | 6 |
| Andijon viloyati | 4 281 028 | 465 336 | 9,2 | 4 | 7 |
| Xorazm viloyati | 3 995 520 | 448 749 | 8,9 | 8 | 8 |
| Namangan viloyati | 3 778 986 | 467 071 | 8,1 | 12 | 9 |
| Farg‘ona viloyati | 3 814 588 | 474 851 | 8,0 | 11 | 10 |
| Samarqand viloyati | 3 823 946 | 477 124 | 8,0 | 10 | 11 |
| Jizzax viloyati | 3 951 059 | 494 946 | 8,0 | 9 | 12 |
| Qashqadaryo viloyati | 3 635 987 | 472 111 | 7,7 | 13 | 13 |
| Surxondaryo viloyati | 3 630 611 | 486 558 | 7,5 | 14 | 14 |
Narxni hisobga olganda eng ko‘p o‘rin ko‘targan hudud — Qoraqalpog‘iston Respublikasi: ish haqi bo‘yicha 6-o‘rinda, xarid qobiliyati bo‘yicha 3-o‘rinda, chunki savat narxi 427 859 so‘m (eng arzon). Aksincha, Jizzax viloyati ish haqi bo‘yicha 9-o‘rinda bo‘lsa-da, qimmatroq bozor narxlari sabab 12-o‘ringa tushadi.
Maosh yuqori joyda narx ham yuqorimi
14 hudud bo‘yicha o‘rtacha ish haqi va savat narxi o‘rtasidagi o‘rin korrelyatsiyasi ρ = −0,25 (zaif manfiy bog‘liqlik; oddiy Pearson koeffitsienti r = 0,50). Ya’ni maoshi yuqori hududlarda bozor narxlari pastroq bo‘lishga moyil. Toshkent shahrini chiqarib tashlasak, ρ = −0,56 bo‘ladi: poytaxt natijaga sezilarli ta’sir qiladi. Diqqat: ikki usul turli yo‘nalish ko‘rsatadi — oddiy koeffitsientni bitta chetki hudud belgilaydi, shuning uchun bu xulosa mustahkam emas. Qanday bo‘lmasin, narxlar farqi (21%) maosh farqidan (140%) ancha kichik, shuning uchun hududlar orasidagi tengsizlikni asosan maosh belgilaydi, narx emas.
2025-yilda ish haqi narxlardan tezroq o‘sdimi
Nominal ish haqi o‘sishini hududning o‘z inflyatsiyasiga (hududlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi, yil davomidagi o‘rtacha) bo‘lsak, real o‘sish chiqadi. Respublika bo‘yicha real ish haqi +8,0% o‘zgardi. Eng tez real o‘sish Sirdaryo viloyatida (+10,4%), eng sekin — Surxondaryo viloyatida (+2,0%). Barcha hududlarda ish haqi narxlardan tezroq o‘sgan.
Respublika bo‘yicha yillar davomida
Respublika bo‘yicha o‘rtacha oylik ish haqi ÷ shu yilgi shartli savat narxi. Ish haqi, bozor narxlari
2017-yilda o‘rtacha ish haqi 12,8 ta savatga yetgan bo‘lsa, 2025-yilda 11,0 ta savatga yetdi (−14%). Eng past nuqta 2023-yilda bo‘lgan (9,2 savat). Bu ko‘rsatkich faqat bozordagi oziq-ovqatga nisbatan xarid qobiliyatini ko‘rsatadi: go‘sht kabi savatdagi og‘ir mahsulotlar maoshdan tez qimmatlasa, u pasayadi.
Bog‘liq tahlillar: Investitsiya o‘sishga aylanadimi · Aholi o‘sishi, bog‘chalar va ish o‘rinlari · Qishloq xo‘jaligi viloyatlari va oziq-ovqat narxlari · Migratsiya va pul o‘tkazmalari